Ionfhabhtú é an fliú arb é víreas is cúis leis. Is coitianta é i míonna an gheimhridh. Téann víreas an fhliú i bhfeidhm go príomha ar an tsrón, ar an scornach, ar na cuasa agus ar na scamhóga.
Cuirtear vacsaín fliú ar fáil do dhaoine atá i mbaol níos mó ionfhabhtú tromchúiseach a tholgadh. Tá sé tábhachtach an vacsaín fliú a fháil má mholtar duit í a fháil.
Labhair le do dhochtúir teaghlaigh nó le do chógaiseoir faoin vacsaín fliú bhliantúil a fháil. Is féidir go bhfuil tú incháilithe le haghaidh vacsaín saor in aisce.
Seiceáil an bhfuil an fliú ort
Tagann comharthaí an fhliú go han-tapa agus d'fhéadfadh siad seo a leanas a bheith i gceist:
- teocht ard 38 céim nó os a chionn a thagann go tobann
- tinneas agus pianta
- tuirse nó traochadh
- casacht thirim
- scornach thinn
- tinneas cinn
- deacracht dul a chodladh
- easpa goile
- buinneach nó pian sa bholg
- fonn múisce (samhnas)
- a bheith ag cur amach (urlacan)
Tá comharthaí an fhliú nach mór mar an gcéanna i gcás leanaí. Ach is féidir pian sa chluas a bheith ar leanbh chomh maith, agus d'fhéadfadh cuma a bheith air nach bhfuil sé chomh gníomhach céanna agus a bhíonn de ghnáth.
Cá fhad a mhaireann comharthaí an fhliú
Is minic a thagann feabhas ar an bhfliú leis féin i gceann 3 go 7 lá. D'fhéadfadh duine a bhfuil córas lag imdhíonachta air a bheith tinn níos faide.
Ní thagann feabhas ar roinnt comharthaí láithreach. Mar shampla, is féidir le tuirse maireachtáil suas le 2 sheachtain. Is féidir le casacht maireachtáil suas le 3 seachtaine nó níos faide, go háirithe i gcás leanaí, daoine fásta scothaosta agus daoine a bhfuil galar scamhóg ainsealach orthu.
Is féidir leis an bhfliú tinneas tromchúiseach a chur ar dhaoine áirithe.
Difríochtaí idir slaghdán agus fliú
Tá comharthaí an tslaghdáin agus an fhliú cosúil le chéile, ach is gnách go mbíonn an fliú níos déine.
| Cold | Flu |
|---|---|
| Cold Appears gradually | Flu Appears quickly within a few hours |
| Cold Mainly affects your nose and throat | Flu Affects more than just your nose and throat |
| Cold Makes you feel unwell, but you can carry on as normal (for example, go to work) | Flu Makes you feel exhausted and too unwell to carry on as normal |
D'fhéadfadh gur COVID-19 atá ann
Is féidir go mbeadh sé deacair idirdhealú a dhéanamh idir an fliú agus COVID-19. Is féidir le leanaí, le daoine fásta scothaosta agus le daoine a bhfuil fadhbanna sláinte bunúsacha acu éirí an-tinn ón bhfliú agus ó COVID-19 araon.
Mura maolaíonn na comharthaí, labhair le do dhochtúir teaghlaigh nó le do chógaiseoir.
Léigh faoi chomharthaí COVID-19 agus céard ba cheart a dhéanamh.
Cén chaoi cúram a dhéanamh díot féin agus de do theaghlach
Déan neart scíthe le cabhrú leat biseach a fháil. Ól go leor leachtanna ionas nach mbeidh tart ort.
Labhair le cógaiseoir. D'fhéadfadh sé go mbeidís in ann cógais a mholadh a chabhródh leat mothú níos fearr.
Is comhartha í teocht ard go bhfuil an corp ag troid in aghaidh an ionfhabhtaithe agus is gnách go dtagann feabhas uirthi léi féin. Is féidir leat paraicéiteamól a úsáid chun na comharthaí a mhaolú.
Clúdaigh do chuid casachtaí agus sraothanna. Úsáid ciarsúr páipéir agus cuir sa bhosca bruscair é láithreach. Déan casacht nó sraoth isteach i mbarr do mhuinchille, ní isteach i do lámha.
Antaibheathaigh
Ní oibríonn antaibheathaigh ar ionfhabhtuithe víreasacha ar nós an fhliú. Ní dhéanfaidh siad na comharthaí a mhaolú agus ní bheidh siad mar chabhair chun teacht chugat féin níos gasta.
Frithvíreasaigh
D'fhéadfaí frithvíreasach a ordú duit má tá tú i mbaol níos airde galar tromchúiseach a fháil ón bhfliú.
Cathain ba cheart comhairle leighis a fháil
Urgent advice: Déan teagmháil le do dhochtúir teaghlaigh ar bhonn práinne má
tá tú féin nó duine éigin i do theaghlach:
- i mbaol níos airde ionfhabhtú tromchúiseach a fháil
- gan biseach a fháil mar a bhíothas ag súil, nó mura dtagann feabhas ar na comharthaí tar éis 7 lá
- buartha go bhfuil rud éigin amú
- buartha faoi na comharthaí atá ar do naíonán nó ar do leanbh
Emergency action required: Cuir glao ar 112 nó 999 nó téigh chuig do dhochtúir teaghlaigh, chuig dochtúir teaghlaigh lasmuigh d'uaireanta oifige nó chuig an rannóg éigeandála (ED) má
tá tú féin nó do leanbh:
- ag éirí níos measa
- níos tinne ná mar a bheifeá ag súil leis
Aimhréidheanna an fhliú
Do dhaoine áirithe, d'fhéadfadh an fliú a bheith ina chúis le breoiteacht ní ba thromchúisí. Baineann baol báis le roinnt aimhréidheanna.
D'fhéadfadh sé go mbeadh cógais fhrithvíreasacha ag teastáil uait. Is fearr a oibríonn siad sin má thosaíonn tú á nglacadh laistigh de 48 uair an chloig tar éis theacht na gcomharthaí fliú.
D'fhéadfá a bheith i mbaol aimhréidheanna:
- má tá tú 65 bliain d'aois nó os a chionn
- má tá tú ag iompar clainne
- má tá riocht sláinte fadtéarmach ort
- má tá tú idir 2 bhliain agus 17 mbliana d'aois
Is ann do ghrúpaí eile atá i mbaol freisin.
Is í an niúmóine an aimhréidh is coitianta. I measc na n-aimhréidheanna eile tá an broincíteas agus ionfhabhtuithe cluaise.
Is féidir leis an bhfliú riochtaí a bhí ar an duine cheana a dhéanamh níos measa chomh maith, mar shampla:
Cén chaoi ionfhabhtú fliú a chosc
Faigh an vacsaín fliú má tá tú incháilithe.
Clúdaigh do chuid casachtaí agus sraothanna. Úsáid ciarsúr páipéir agus cuir sa bhosca bruscair é láithreach. Déan casacht nó sraoth isteach i mbarr do mhuinchille, ní isteach i do lámha.
Nigh do lámha le gallúnach agus uisce, nó úsáid cuimilt lámh nó díghalrán lámh de bhunús alcóil.
Ní gá duit masc a chaitheamh. Ach is mian le daoine áirithe iad a úsáid i spásanna gnóthacha laistigh, mar shampla:
- ar iompar poiblí
- i spásanna poiblí gnóthacha - mar shampla, siopaí, séipéil agus áiteanna adhartha, go háirithe mura bhfuil aeráil mhaith iontu
Cén chaoi do lámha a ní i gceart
Cén chaoi scaipeadh an fhliú a chosc
Fan sa bhaile má tá tú tinn.
Seachain teagmháil le daoine eile go dtí 48 uair an chloig tar éis feabhas a theacht ar do chomharthaí.
Ní gá duit fanacht sa bhaile má tá feabhas tagtha ar do chomharthaí, seachas casacht nó tuirse.
Má tá comharthaí ort, ná tabhair cuairt:
- ar ghaolta ná ar chairde leochaileacha
- ar thithe altranais
- ar ospidéil
Má tá tú tinn agus má tá cógas ag teastáil uait, déan iarracht duine eile a chur chuig an gcógaslann chun do chógais a bhailiú.
Caith masc má bhíonn ort cuairt a thabhairt ar ospidéal nó ar shaoráid cúraim sláinte agus tú tinn. Nuair a úsáideann tú masc, úsáid i gceart é agus cuir i mbosca bruscair é ina dhiaidh sin.
Cé na daoine ar cheart dóibh an vacsaín fliú a fháil saor in aisce
Tá an vacsaín fliú sábháilte agus éifeachtach agus cabhraíonn sí le tú a chosaint ar an bhfliú.
