Skip to main content

We use small files called cookies to help us improve your experience on this website and to provide services like web chat. We also use cookies to measure the effectiveness of public health campaigns and understand how people use the website.

Read our cookies policy to find out more about cookies and how we use them.

Giorrú Anála tar éis an choróinvíris

Is comhartha coiteann den choróinvíreas (COVID-19) é an giorra anála. Déanann roinnt daoine cur síos air mar a bheith ‘séidte’ nó ‘as anáil’.

Is féidir leis leanacht ar aghaidh ar feadh tamaill tar éis do bhreoiteachta. Is gnáthchuid den phróiseas téarnaimh é sin.

Is féidir le gnáthghníomhaíochtaí tú a chur as anáil, mar shampla:

  • ag gléasadh
  • ag siúl go dtí an seomra folctha
  • ag útamáil timpeall an tí

Nuair a fhoghlaimíonn tú cén chaoi le d’anáil a stiúradh, feabhsóidh do chuid fuinnimhe. Beidh tú in ann níos mó a dhéanamh ansin sula dtiocfaidh giorra anála ort.

D’fhéadfá aireachtáil scanraithe nó imníoch nuair atá tú as anáil ach is amhlaigh a dhéanann sé sin rudaí níos measa.

Nuair a bhraitheann tú giorra anála ba chóir iarracht a dhéanamh:

  • stopadh den caint agus den chorraí
  • am a thabhairt duit féin le d’anáil a tharraingt
  • do scíth a ligean nó d’aird a bhaint den imní trí dhíriú ar phictiúr nó ar radharc ón bhfuinneog

Le dul i ngleic leis an ngiorra anála, caithfidh tú d’anáil a smachtú. Is féidir leat é seo a dhéanamh is cuma cé chomh scioptha nó chomh h-éadrom is atá d’anáil.

Déan staidiúir chun cabhrú le d’análú

An bhfuil sé níos éasca d’anáil a tharraingt agus tú i do shuí? Tá sé tábhachtach iarracht a dhéanamh scíth a ligean nuair a dhéanann tú stiúir ar d’anáil a tharraingt. Dírigh ar na matáin a choinneál bog i do mhuineál agus i do chuid guaillí.

I do shuí

sitting leaning forard

Suigh suas díreach agus ansin crom ar éigin amach os do chomhair le do chuid uillinn leagtha ar do ghlúine nó ar thaca uillinne an chathaoir.

I do shuí ag bord

sitting leaning forward table

Suigh le do chuid uillinne leagtha ar an mbord. D’fhéadfá roinnt piliúir nó cúisíní a chuir ar an mbord le bheith níos compórdaí.

I do sheasamh

standing leaning forward

Seas agus leag do chuid uillinne ar chathair, ar bhalla nó ar ráille. D’fhéadfá maide siúil nó fráma a úsáid más tá a leithide agat.

Is féidir le altra nó fisiteiripeoir teicnící anála a mhúineadh duit.

Ag rialú d’anáil

Anáil bholgach réidh

Cabhróidh an teicníc análach seo leat má tá giorra anála ort tar éis gníomhú. D’fhéadfadh sé cabhrú leat aireachtáil níos suaimhní má bhíonn tú imníoch nó má théann tú i scaoll.

Ní thagann sé nádúrtha dúinn a bheith ag analú ón mbolg. Ba chóir é a chleachtadh nuair nach bhfuil giorra anála ort. Cuideoidh sé sin leat máistreacht a fháil ar an teicníc.

Ag cleachtadh na hanála bolgaí

  1. Déan cinnte go bhfuil tú i staid chompordach.
  2. Ba chóir go mbeadh tacaíocht ag do cheann agus ag do dhroim agus go mbeadh d’ucht scaoilte.
  3. Cuir lámh amháin ar do bholg.
  4. Tabhair faoi deara do bhlog ag ardú agus ag leathnú agus tú ag tarraingt d’anáil isteach agus ag ísliú nuair a scaoileann tú d’anáil amach arís
  5. Tarraing d’anáil go réidh agus tú ag cleachtadh, is ar éigin a bhogann do bholg nuair atá tú ag ligean do scíth.

Ag analú go h-íseal agus go mall

Beidh faoiseamh le fáil ó ghiorra anála trí analú níos moille agus níos doimhne ó do bholg.

Ag análú dronuilleoige

Nuair a dhéanann tú cleachtadh ar anáil bholgaí réidh, cuidíonn sé leat má tá pictiúr de dhronuilleog ar intinn agat, bíodh sé ina leabhar, an teilifíse, an fhuinneog, barr an bhoird, nó fiú amháin pictiúr ar an mballa.

Ag análú amach tríd do liopaí

Is féidir le seo cabhrú má tá tú ag puthaíl, nó má tá tú imníoch nó má tá anáil bholgaí ró-dheacair duit. Tugann an cineál seo análú níos mó ama don aer imeacht as do chuid scamhóga, rud a fhágann go bhfuil sé níos éasca an chéad anáil eile a tharraingt isteach.

Tarraing isteach d’anáil trí do shrón agus ansin lig amach d’anáil trí do liopaí ar nós go bhfuil tú ag séideadh ar anraith atá ró-the. Lean ar aghaidh go dtí n-airíonn tú go bhfuil d’anáil faoi do smacht agat.

Ag seiceáil leibhéal an ghiorra anála

Is iondúil go mbíonn tionchar ag an choróinvíreas ar an gcóras riospráide. D’fhéadfadh damáiste a bheith déanta do na scamhóga, rud a thógann am chun teacht ar ais chucu féin. Inseoidh scála an ghiorra anála seo duit cé chomh maith agus atá do scamhóga ag teacht chucu féin.

Tosaíonn an scála ag neamhní nuair nach bhfuil aon deacrachtaí anála agat. Téann sé suas go dtí a deich, áit a bhfuil na deacrachtaí anála an-dona. Bain úsáid as an scála seo chun monatóireacht a dhéanamh ort fhéin agus chun tú a threorú agus tú ag déanamh do chuid cleachtaí aclaíochta. Tá sé tábhachtach sosanna rialta a ghlacadh agus stopadh sula dtagann saothar ort.

Mionathraithe déanta ar Scála Gearranáil BORG
0Gan aon deacracht
0.5Ar éigin (le tabhairt faoi deara ar éigin)
1Rud beag bídeach
2Rud beag
3Sórt géar
4Géar
5An-ghéar
6
7Thar a bheith géar
8
9Fíor-ghéar (beagnach uasta)
10Uasta

Cén uair ar chóir cabhair leighis a fháil

Is féidir le giorra anála a bheith tromchúiseach uaireanta agus bheadh cabhair leighis ag teastáil.

Glaoigh ar 112 nó 999 más rud é:

  • go mothaíonn d’ucht fáiscthe nó trom
  • go bhfuil pian ag scaipeadh chuig do ghéaga, do dhroim, do mhuinéal agus do ghiall
  • go mbraitheann tú tinn nó go bhfuil tú tinn

D’fhéadfá taom croí a bheith i gceist, nó fadhb a bheith agat le do scamhóga nó le d’aerbhealach.

Cuir glaoch ar do dhochtúir teaghlaigh má tá giorra anála ort agus:

  • má tá do chuid análú athraithe ó do ghnáth análú
  • má éiríonn sé níos measa nuair a bhíonn tú gníomhach
  • má éiríonn sé níos measa nuair a bhíonn tú i do luí
  • má bhí tú ag casacht ar feadh 3 seachtaine nó níos mó
  • má tá do chuid rúintíní ata

Éirigh as na toitíní

Má chaitheann tú tobac agus má tá giorra anála ort, ba chóir duit éirí as na toitíní. Cuireann FSS tacaíocht saor in aisce ar fáil do lucht caite tobac atá ag smaoineamh iad a chaitheamh in aer. Tá an tacaíocht sin ar fáil ar an nguthán, ar líne nó go pearsanta.

Tabhair cuairt ar quit.ie nó Saorghlaoch ár bhfoireann QUIT ar 1800 201 203.

Ábhair ghaolmhara

Cúrsaí aclaíochta agus tú ag teacht chugat féin ón gcoróinvíreas

Ag glanadh do scamhóga tar éis an choróinvíris

Tuirse tar éis an choróinvíris

Ábhar curtha ar fáil ag Cumann Fisiteiripeoirí Cairte na hÉireann.

Rinneadh an t-athbhreithniú deireanach ar an leathanach: 14/09/2020
Déanfar an chéad athbhreithniú eile: 14/09/2023