Skip to main content

Vacsaíní COVID-19 mRNA agus veicteoir víreasach

Uasdátú is déanaí: 20 Aibreán 2021

Má tá tú idir 65 agus 69 bliain d'aois is féidir leat clárú anois chun do vacsaín COVID-19 a fháil.

Is vacsaín an rud is éifeachtaí chun galair tógálacha a chosc. Ullmhaíonn siad do chóras imdhíonachta (cosaint nádúrtha do cholainn) chun víreas ar leith a aithint agus a throid.

Déanann gach vacsaín an méid seo. Oibríonn vacsaíní dhifriúla ar bhealaí éagsúla.

Bíonn víreas beo i roinnt vacsaíní. Tá víreas beo i roinnt cineálacha vacsaín. Mar shampla, tá méid beag den víreas fliú sa vacsaín fliú. Ach níl an víreas COVID-19 in aon cheann de na vacsaíní COVID-19 atá in úsáid. Oibríonn siad ar bhealach difriúil.

Tá 2 chineál vacsaín COVID-19 in úsáid:

  • mRNA
  • veicteoir víreasach

Déantar tástálacha sábháilteachta agus éifeachtúlachta ar vacsaíní sular n-úsáidtear iad.Ní bhaineann FnaSS úsáid as vacsaín ach amháin má shásaíonn siad na caighdeáin sábháilteachta agus éifeachtúlachta cuí.

Vacsaíní mRNA

Is vacsaín mRNA atá san vacsaín COVID-19 Pfizer/BioNTech agus san vacsaín COVID-19 Moderna.

Cuireann vacsaíní mRNA ar chumas do chorp próitéin a dhéanamh a spreagann freagra imdhíonachta gan víreas beo a úsáid.

Tar éis duit vacsaín mRNA a fháil, cruthaíonn do cholainn antasubstaintí a chabhraíonn leat ionfhabhtú a throid má théann víreas isteach i do cholainn sa todhchaí.

Tá taighdeoirí ag staidéar agus ag obair le vacsaíní mRNA ar feadh na mblianta

Conas a oibríonn vacsaíní mRNA COVID-19

Tá dromchla an víris COVID-19, fite fuaite le próitéiní ar a dtugtar "próitéiní spíce". Úsáideann an víreas na spící seo chun dul isteach i gcealla daonna, rud a thugann ionfhabhtú COVID-19 duit.

Tá na treoir chun an próitéin spíce seo a dhéanamh istigh sna vacsaíní COVID-19 mRNA.

Nuair a fhaigheann tú an vacsaín, aithníonn do chóras imdhíonachta nach mbaineann an próitéin leis. Ansin tosaíonn do chorp an freagairt imdhíonachta chun troid in aghaidh an rud a shíleann sé atá ina ionfhabhtú. Déanann an freagra imdhíonachta seo antasubstaintí.

Tugann na hantaisubstaintí cosaint duit in aghaidh COVID-19. Tá sé i bhfad níos sábháilte don chóras imdhíonachta foghlaim conas tú a chosaint ó COVID-19 trí vacsaíniú seachas an víreas a fháil.

Ansin briseann do chealla na treoir faoi chonas an próitéin spíce a dhéanamh agus díbrítear amach as do cholainn iad.

Vacsaíní veicteora víreasacha

Is vacsaín veicteorach víreasach an vacsaín COVID-19 AstraZeneca.

Úsáideann vacsaíní veicteorach víreasach víreas eile atá neamhdhíobhálach mar chóras seachadta. Cuireann an vacsaín seo ar chumas do chorp próitéin a dhéanamh a spreagann freagra imdhíonachta.

Tá na céadta staidéar eolaíoch ar vacsaíní veicteoracha víreasacha déanta agus foilsithe ar fud an domhain. D'úsáid roinnt vacsaíní a úsáideadh le déanaí le haghaidh ráigeanna Ebola an teicneolaíocht veicteorach víreasach. Dhírigh staidéir eile ar vacsaín veicteorach víreasach i gcoinne Zika, fliú agus VEID.

Cén chaoi a n-oibríonn vacsaíní veicteora víreasacha COVID-19

Tá vacsaíní veicteora víreasacha cosúil le teachtairí. Baineann siad úsáid as leagan lagaithe de víreas (an veicteoir) eile chun treoir a thabhairt do na cealla i do cholainn,

Úsáideann vacsaíní COVID-19 an adanaivíreas mar veicteoir. Is é adanaivíreas an víreas is cúis leis an gnáth slaghdán.

Tá dromchla an víris COVID-19, fite fuaite le próitéiní ar a dtugtar "próitéiní spíce". Úsáideann an víreas na spící seo chun dul isteach i gcealla daonna, rud a thugann ionfhabhtú COVID-19 duit.

Nuair a fhaigheann tú vacsaín veicteora víreasach, téann an veicteoir (adanaivíreas) isteach i gceall i do cholainn. Múineann sé don cheall conas protéin spíce COVID-19 a tháirgeadh.

Tar éis duit an vacsaín a fháil, aithníonn do chóras imdhíonachta nach mbaineann an próitéin leis. Ansin tosaíonn do chorp an freagairt imdhíonachta chun troid in aghaidh an rud a shíleann sé atá ina ionfhabhtú. Déanann an freagra imdhíonachta seo antasubstaintí.

Tugann na hantaisubstaintí cosaint duit in aghaidh COVID-19. Tá sé i bhfad níos sábháilte don chóras imdhíonachta foghlaim conas tú a chosaint ó COVID-19 tríd vacsaíniú seachas an víreas a fháil.

Scrúdaigh saineolaithe vaicsaíne atá ag obair in Éirinn an t-ábhar seo.

Ábhair Ghaolmhara

Ag fáil vacsaín COVID-19 https://www2.hse.ie/gaeilge/coroinvireas/ag-fil-vacsan-covid-19.html

Ag dul chuig ionad vacsaínithe COVID-19 https://www2.hse.ie/gaeilge/coroinvireas/ag-dul-chuig-ionad-vacsanithe-covid-19.html

Láithreáin Gréasáin eile

Comirnaty (Pfizer/BioNTech) vaccine - European Medicines Agency

COVID-19 Vaccine Moderna - European Medicines Agency

COVID-19 vaccination strategy and implementation plan – gov.ie

Rinneadh an t-athbhreithniú deireanach ar an leathanach: 18/02/2021
Déanfar an chéad athbhreithniú eile: 18/02/2024