Skip to main content

We use small files called cookies to help us improve your experience on this website and to provide services like web chat. We also use cookies to measure the effectiveness of public health campaigns and understand how people use the website.

Read our cookies policy to find out more about cookies and how we use them.

Coronavirus: Be responsible. Be safe

Health information and advice to stop the spread of coronavirus

Féin-aonrú sa bhaile

Úasdátú deireannach: 11 Iúil 2020 ag 4.00in

Is ionann é agus fanacht sa bhaile i gcónaí, gan aon teagmháil le daoine eile agus daoine i do theach an oiread agus is féidir.

Beidh ort fanacht asat féin:

  • má tá comharthaí tinnis an choróinvíris ort
  • má tá comharthaí an choróinvíris ort agus má tá tú ag fanacht ar choinne tástála agus ar do thorthaí tástála. Má tá tástáil á déanamh ort mar ghartheagmhálaí duine a fuair toradh dearfach den choróinvíreas agus nach bhfuil aon chomhartha tinnis ort féin, ba chóir duit srian a chur le do ghluaiseachtaí
  • má fhaigheann tú toradh dearfach ar an tástáil
  • má tá comharthaí slaghdáin nó fliú ort ar nós scornach thinn, srón smaoiseach, srón dúnta, casacht nó cársán ort
  • má tháinig tú go hÉirinn ó thír eile - saoránaigh na hÉireann a thagann abhaile, san áireamh.

Is comharthaí éadroma a bheidh ar fhormhór na ndaoine le coróinvíreas agus gheobhaidh siad biseach uathu laistigh de roinnt seachtainí. Ach is féidir leat an víreas a thabhairt do dhaoine eile fiú mura bhfuil ach comharthaí éadroma ort.

Read about when to get medical help if you need it.

Conas féin-aonrú

Fan istigh sa teach agus ná bíodh aon teagmháil agat le daoine eile.

Má tá comharthaí an tinnis ort, déan amhail agus go bhfuil an víreas ort. Má fhaigheann tú amach go bhfuil an coróinvíreas ort nó comharthaí an víris ort, beidh ar na daoine eile sa teach srian a chur lena ngluaiseachtaí freisin.

Déan

Fan sa teach i seomra leis an fhuinneog oscailte.

Fan amach ó dhaoine eile sa teach an oiread agus is féidir leat.

Seiceáil do chomharthaí tinnis – má éiríonn siad níos measa, cuir glaoch ar do dhochtúir- ná téigh chuige/chuici

Clúdaigh do chasacht agus do shraothartach le ciarsúir pháipéir – glan do lámha mar is ceart ansin.

Nigh do lámha mar is ceart agus go minic

Úsáid do thuáille féin – ná lig d’éinne eile é a úsáid.

Glan do sheomra gach lá le glantóir nó díghalráin tí.

Ná Déan

Ná téigh amach mura bhfuil d’áit féin agat taobh amuigh le haer úr a fháil

Ná téigh ag obair, ar scoil, chuig seirbhís eaglasta nó áiteanna poiblí.

Ná roinn aon rud le daoine eile.

Ná húsáid córas iompar poiblí ná tacsaithe.

Ná tabhair cuireadh chun tí do dhaoine eile.

Fan amach ó dhaoine aosta, daoine a bhfuil tinneas fadthéarmach orthu agus ó mhná atá ag súil le páiste.

Is féidir le cairde, clann nó tiománaithe seachadta, bia nó earraí a fhágáil ag do theach. Cinntigh nach mbeidh siad in aon seomra leat nuair a thagann siad.

Bí ag faire amach d’aon chomhartha go bhfuil tú ag éirí níos measa

B’fhéidir go bhfuil tú ag fanacht asat féin de bharr go bhfuil comharthaí an choróinvíris ort. Má éiríonn tú níos measa agus má thagann athrú ar d’análú nó má bhíonn sé deacair ort análú, nó má éiríonn do chasacht níos measa cuir glaoch ar do dhochtúir teaghlaigh .

Má bhíonn an giorra anála go dona agus mura féidir leat teacht ar aon duine, glaoigh ar na seirbhísí éigeandála ag 222 nó 999.

Má thagann fiabhras ort nó aon chomhartha riosparáideach glaoigh ar do dhochtúir teaghlaigh nó ar HSELive ar 1850 24 1850.

Cathain a fhéadfaidh tú stopadh ag féin-aonrú

Is féidir stopadh den fhéin-aonrú sa dá chás a leanas:

  • mura raibh aon fhiabhras ort le 5 lá
  • má tá sé 14 lá ó fuair tú do chéad chomharthaí tinnis

Lean an chomhairle seo chun tú féin agus daoine eile a chosaint ón choróinvíreas

Coinnigh i dteagmháil le do Dhochtúir

B’fhéidir go bhfuil tú ag fanacht asat féin de bharr go bhfuil comharthaí an choróinvíris ort. Má tá, cuir glaoch ar do dhochtúir mura n-airíonn tú go maith, go háirithe má thagann athrú ar d’análú nó má tá deacrachtaí análaithe agat, nó má éiríonn do chasacht níos measa.

Má bhíonn giorra anála ort, glaoigh ar do dhochtúir nó ar an tseirbhís dochtúra lasmuigh de ghnáthuaireanta.

Má thagann fiabhras nó comharthaí tinnis riospráide ort, glaoigh ar do dhochtúir teaghlaigh nó HSELive ar 1850 241 1850.

Cathain a fhéadfaidh tú stopadh ag féin-aonrú

Is féidir stopadh den fhéin-aonrú sa dá chás a leanas:

  • mura raibh aon fhiabhras ort le 5 lá
  • má tá sé 14 lá ó fuair tú do chéad chomharthaí tinnis

Lean an chomhairle seo chun tú féin agus daoine eile a chosaint ón choróinvíreas

Má tá tú ag féin-aonrú agus daoine eile sa teach leat

Fan amach ó dhaoine eile i do theach an oiread agus is féidir leat.

Fan i seomra ina bhfuil fuinneog ar féidir leat í a oscailt.

Má bhíonn ort dul isteach i seomra ina bhfuil daoine eile, fan amach 2 mhéadar uathu. Mura féidir leat é sin a dhéanamh, fan amach 1méadar ar a laghad ó dhaoine eile agus cuir masc leighis aghaidhe ort.

Úsáid leithreas agus seomra folctha nach n-úsáideann éinne eile sa teach, más féidir. Má bhíonn ort an seomra folctha a roinnt le daoine eile, úsáid é nuair atá gach duine eile réidh agus glan go maith ansin é.

Ná roinn rudaí a úsáideann tú le daoine eile.

I measc na rudaí nár chóir duit a roinnt, tá:

  • bia
  • soithí
  • gloiní óil
  • cupáin
  • sceana, forcanna agus spunóga
  • tuáillí
  • éadach leapa

Béilí

Fágadh duine éigin do bhia ar thráidire lasmuigh de dhoras do sheomra leapa, más féidir.

Nuair a bheidh tú réidh, fág gach rud ar an tráidire ag an doras.

Ba chóir iad a bhailiú agus iad a chur san niteoir soithí agus na lámha a ní ansin mar is ceart .

Mura bhfuil niteoir soithí agat:

  • Cuir miotóga rubair ort agus nigh iad in uisce te le gallúnach.
  • lig dóibh triomú san aer
  • nigh na miotóga rubair nuair atá siad fós ort
  • bain díot na miotóga agus nigh do lámha

Nigh do lámha go minic

Nigh do lámha mar is ceart agus go minic le gallúnach agus uisce nó glan iad le cuimilteoir lámha ina bhfuil alcóil.

Clúdaigh do bhéal agus do shrón le ciarsúr páipéir nó do mhuinchille nuair a bhíonn tú ag casacht nó ag sraothartach.

Cuir na ciarsúir pháipéir sa mbruscar agus nigh do chuid lámha.

How to wash your hands properly Conas do lámha a ní mar is ceart

Ag úsáid an seomra folctha

Úsáid leithreas nach n-úsáideann éinne eile sa teach, más féidir.

Mura bhfuil do leithreas ná seomra folctha féin agat, glan do lámha sula dtéann tú isteach, tar éis an leithreas a úsáid agus sula bhfágann tú an seomra.

Glan gach dromhcla a leagann tú lámh orthu tar éis folcadh nó cith. Ná roinn do thuáillí le haon duine eile.

Mura bhfuil tú féin in ann aige seo, is féidir le duine éigin eile é seo a dhéanamh duit. Ba chóir dó/di miotóga rubair nó tí a chaitheamh más féidir. Ba chóir dóibh a lámha agus na miotóga a ní i gcónaí. Ba chóir dóibh a lámha a ní go maith le gallúnach agus uisce tar éis dóibh na miotóga a bhaint díobh

Glan do theach le díghalráin nó le glantach

Is féidir le go leor de na táirgí glantacha agus díghalráin a dhíoltar sna hollmhargaí an coróinvíreas ar dhromhchlaí a mharú.

Bain úsáid as do ghnáththáirgí tí ar nós díghalráin agus tuarthóirí mar go bhfuil siad thar barr chun an víreas a mharú. Lean na treoracha atá ar lipéid an táirgeora agus déan cinnte de gur féidir iad a úsáid ar an dromhchla atá á ghlanadh agat.

Glan gach dromhchla mar is gnáth gach lá le díghalrán, tuarthóir nó ciarsúr tuarthóra.

I measc na ndromchlaí, tá:

  • cuntair
  • barr na mbord
  • múrlán dorais
  • fearais sa seomra folctha
  • na leithris agus lámha na leithris
  • fóin
  • méarchláir
  • taibléid
  • boird cois leapa

Glan cianrialtáin, consól cluichí agus a leithéid go maith sula n-úsáideann éinne eile sa teach iad. Glan iad láithreach má dhéanann tú casacht nó sraothartach orthu.

Má tá miotóga rubair agat, cuir ort iad nuair a bheidh tú ag glanadh dromchlaí, éadach nó éadach leapa. Nigh na miotóga agus iad fós ort, ansin glan do lámha tar éis iad a bhaint díot.

Nigh éadaí glantacháin i gcúrsa nite te sa niteoir tar éis iad a úsáid. Cuir na miotóga agus éadaí glantacháin aonuaire sa mbruscar tar éis iad a úsáid.

Mura bhfuil tú féin in ann aige seo, is féidir le duine éigin eile é seo a dhéanamh duit. Ba chóir dó/di miotóga rubair nó tí a chaitheamh más féidir. Ba chóir dóibh a lámha agus na miotóga a ní i gcónaí. Ba chóir dóibh a lámha a ní go maith le gallúnach agus uisce tar éis dóibh na miotóga a bhaint díobh.

Read advice on good hygiene and hand washing.

Níochán

Cuir an t-éadach salach i mála plaisteach. Abair le duine éigin iad a bhailiú ag doras do sheomra leapa. Ba cheart dóibh miotóga rubair a chaitheamh, más féidir.

Ba chóir dóibh:

  • na héadaí a choinneáil amach uathu

  • na héadaí a ní ag an teocht is airde a oireann an t-éadach, le glantach níocháin
  • gach dromhcla agus an áit thart ar an meaisín níocháin a ghlanadh
  • na miotóga rubair a ghlanadh agus iad fós orthu
  • a lámha a ghlanadh go maith le gallúnach agus uisce sula mbaineann siad na miotóga díobh nó tar éis a bheith ag plé le héadaí salacha.

Triomaigh na héadaí i dtriomadóir ague le hiarann atá socruithe ag teocht ard nó le hiarann gaile.

Ná tabhair na héadaí chuig ionad niocháin.

Bruscar

Cuir gach bruscar pearsanta, ciarsúir, mascanna agus ábhar glantacháin i mála bruscair plaisteach. Ceangail an mála nuair a bheidh sé beagnach lán. Cuir an mála isteach i mála eile agus ceangail an mála sin.

Fág an mála in áit shábháilte. Ba chóir an mála a fhágáil ansin ar feadh 3 lá sula mbaileofar é.

Cuir aon bhruscar eile amach faoi mar a dhéanann tú de ghnáth.

Mura bhfuil tú féin in ann aige seo, is féidir le duine éigin eile é seo a dhéanamh duit. Ba chóir dó/di miotóga rubair nó tí a chaitheamh más féidir. Ba chóir dóibh a lámha agus na miotóga a ní i gcónaí. Ba chóir dóibh a lámha a ní go maith le gallúnach agus uisce tar éis dóibh na miotóga a bhaint díobh.

Má tá mascanna aghaidhe agat

D’fhéadfadh sé go mbeadh ort a bheith in aon seomra le duine a bhfuil an coróinvíreas air/uirti. Más amhlaidh an cás, ba chóir don duine a bhfuil an coróinvíreas air/uirthi masc aghaidhe a chaitheamh.

Má bhíonn masc á chaitheamh agat, ba chóir duit é a chur ort agus a bhaint díot sa seomra ina bhfuil tú ag fanacht asat féin.

Ag coinneáil do mhisneach le linn féin-aonraithe

Gach lá, éirigh agus bog timpeall an oiread agus is féidir. Má tá gairdín nó cúlchlós nó balcóin agat, téigh amach agus faigh aer úr.

Fan amach níos mó ná 2 mhéadar ó dhaoine eile. Mura féidir leat fanacht amach 2 mh. fan 1m amach uathu agus cuir masc leighis ort.

Ól neart uisce agus ná hól alcól mura bhfuil tú ag aireachtáil go maith.

Read about smoking and coronavirus.

Coinnigh i dteagmháil le daoine eile ar an bhfón. Abair le duine sa gclann, cara nó comharsa glaoch a chur ort cúpla uair sa lá ar an bhfón. Inis dóibh conas a airíonn tú.

Is féidir le daoine aosta glaoch a chur ar an eagraíocht charthanachta Alone ag 0818 222 024 ó Luan go Domhnach, 8rn go 8 in.

Is féidir le féin-aonrú a bheith leadránach nó brú a chur ort. D’fhéadfadh sé dul i bhfeidhm ar do ghiúmar agus do mhothúcháin, B’fhéidir go mbeifeá in isle brí, buartha nó nach mbeifeá in ann codladh go maith.

Read advice about minding your mental health during the coronavirus pandemic.

Follow this advice to protect yourself and others from coronavirus.

Read advice on protecting your child from coronavirus.

Má tá tú i do chónaí i d’aonar

Tá Údaráis Áitiúla agus eagraíochtaí eile timpeall na tíre ag comhordú tacaíochtaí pobail do dhaoine leochaileacha sa phobal

Tá na tacaíochtaí seo ann chun cabhrú le:

  • bailiú agus dáileadh bia, earraí riachtanacha tí eile, breosla, agus cógais
  • aonrú sóisialta
  • riachtanais leighis nó cúram sláinte eile

Ag tabhairt aire do dhuine atá ag féin-aonrú

B’fhéidir go bhfuil tú ag tabhairt aire do pháiste nó duine eile sa chlann nó do dhuine a bhfuil cúnamh uaidh nuair atá sé ag féin-aonrú. Má tá, lean an chomhairle thuas

Ba chóir freisin:

  • fanacht amach uathu an oiread agus is féidir (2 mhéadar ar a laghad agus ná cuir do lámh orthu – labhair leo ar an bhfón
  • do lámha a ní i gceart aon uair a bhíonn teagmháil agat leis an duine
  • úsáid ciarsúr glan chun seile a ghlanadh óna aghaidh, ansin cuir an ciarsúr sa bhruscar agus nigh do lámha
  • an duine a chur isteach ina aonar i seomra atá aeraithe go maith
  • srian a chur ar ghluaiseachtaí an duine sin sa teach
  • a leithreas féin a thabhairt don duine más féidir
  • srian a chur le líon na gcúramóirí
  • an duine a choinneáil amach ó dhaoine aosta,ó dhaoine le tinnis fhadthéarmacha agus ó mhná torracha

Ba chóir do dhuine amháin a bhfuil a shláinte go maith aire a thabhairt don duine atá ag féin-aonrú más féidir.

Sin duine nach bhfuil i mbaol mór ón víreas, agus ní

  • duine le tinneas fadthéarmach
  • duine le córas imdhíonta lag
  • duine os cionn 70

Má tá tú ag tabhairt aire do dhuine a bhfuil an coróinvíreas air tá an baol ann go bhfaighidh tusa an víreas freisin. Ba chóir duit srian a chur le do ghluaiseachtaí an oiread agus is féidir. Beidh ort fanacht asat féin ar feadh 14 lá go dtí go bhfuil an tréimhse fhéin-aonraithe 14 lá caite.

Read more about restricted movements for close contacts.

Acmhainní aistrithe

Visit the HPSC website for translated information about self-isolation.

Rinneadh an t-athbhreithniú deireanach ar an leathanach: 30/07/2020
Déanfar an chéad athbhreithniú eile: 30/07/2023