Skip to main content

We use strictly necessary cookies to make our site work. We would also like to set optional cookies (analytical, functional and YouTube) to enhance and improve our service. You can opt-out of these cookies. By clicking “Accept All Cookies” you can agree to the use of all cookies.

Cookies Statement and Privacy Statement

COVID-19 (coronavirus): restrictions are in place nationwide. Get advice to stop the spread 

Féin-aonrú sa bhaile

Úasdátú deireannach: 8 Deireadh Fómhair 2020

Is ionann é agus fanacht sa bhaile i gcónaí, gan aon teagmháil le daoine eile agus daoine i do theach an oiread agus is féidir. Má tá cónaí ort le daoine eile, fan leat féin i do sheomra agus oscail an fhuinneog más féidir.

Beidh ort fanacht asat féin má tá baol ann go bhféadfá an víreas a scaipeadh ar dhaoine eile:

Fan asat féin:

  • má tá comharthaí tinnis an choróinvíris ort
  • má tá tú ag fanacht ar choinne tástála agus ar do thorthaí tástála. Má tá tástáil á déanamh ort mar ghartheagmhálaí duine a fuair toradh dearfach den choróinvíreas agus nach bhfuil aon chomhartha tinnis ort féin, ba chóir duit srian a chur le do ghluaiseachtaí
  • má fhaigheann tú toradh dearfach ar an tástáil, fiú má tá comharthaí tinnis éadrom ort nó mura bhfuil comhartha tinnis ar bith ort.

Beidh ar dhaoine a thagann go hÉirinn ó thír nach bhfuil ar an liosta glas srian a chur lena ngluaiseachtaí. Ní gá dóibh fanacht astu féin mura bhfuil comharthaí COVID-19 orthu.

Conas féin-aonrú

Fan istigh sa teach agus ná bíodh aon teagmháil agat le daoine eile.

Má tá comharthaí an tinnis ort, déan amhail agus go bhfuil an víreas ort. Má fhaigheann tú amach go bhfuil an coróinvíreas ort nó comharthaí an víris ort, beidh ar na daoine eile sa teach srian a chur lena ngluaiseachtaí freisin.

Déan

Fan sa teach i seomra leis an fhuinneog oscailte.

Fan amach ó dhaoine eile go mór mhór ó dhaoine aosta agus daoine a bhfuil tinneas fadthéarmach orthu

Glaoigh ar do dhochtúir teaghlaigh chun comhairle a fháil maidir le tástáil don choróinvíreas

Más féidir, ná húsáid an seomra folctha céanna leis an chuid eile den líon tí

Clúdaigh do chasacht agus do shraothartach le ciarsúir pháipéir – glan do lámha mar is ceart ansin.

Nigh do lámha mar is ceart agus go minic

Úsáid do thuáille féin – ná lig d’éinne eile é a úsáid.

Glan do sheomra gach lá le glantóir nó díghalráin tí.

Ná Déan

Ná téigh amach mura bhfuil d’áit féin agat taobh amuigh le haer úr a fháil

Ná téigh ag obair, ar scoil, chuig seirbhís eaglasta nó áiteanna poiblí.

Ná roinn aon rud le daoine eile. Mar shampla: bia, soithí, gloiní óil nó nithe tí eile

Ná húsáid córas iompar poiblí ná tacsaithe.

Ná tabhair cuireadh chun tí do dhaoine eile.

Is féidir le cairde, clann nó tiománaithe seachadta, bia nó earraí a fhágáil ag do theach.

Bí ag faire amach d’aon chomhartha go bhfuil tú ag éirí níos measa

B’fhéidir go bhfuil tú ag fanacht asat féin de bharr go bhfuil comharthaí an choróinvíris ort. Má éiríonn tú níos measa agus má thagann athrú ar d’análú nó má bhíonn sé deacair ort análú, nó má éiríonn do chasacht níos measa cuir glaoch ar do dhochtúir teaghlaigh .

Má bhíonn an giorra anála go dona agus mura féidir leat teacht ar aon duine, glaoigh ar na seirbhísí éigeandála ag 222 nó 999.

Cathain a fhéadfaidh tú stopadh ag féin-aonrú

Is féidir stopadh den fhéin-aonrú sa dá chás a leanas:

  • mura raibh aon fhiabhras ort le 5 lá
  • má tá sé 14 lá ó fuair tú do chéad chomharthaí tinnis

Lean an chomhairle seo chun tú féin agus daoine eile a chosaint ón choróinvíreas

Má bhí toradh dearfach agat ar do thástáil de bharr gur gartheagmhalaí tú, d’fhéadfadh sé nach mbeadh comharthaí tinnis ort. Sa chás seo is féidir leat stopadh den fhéin-aonrú 10 lá ó dháta do thástála.

Má tá tá ag tabhairt aire do dhuine a bhfuil COVID 19 air/uirthi, ní mór duit srian a chur ar do ghluaiseachtaí ar feadh 17 lá.

Mura n-aimsítear an víreas sa tástáil

Má rinne tú an tástáil de bhrí go raibh comharthaí ort agus nár aimsíodh an víreas ba chóir duit fanacht asat féin go dtí go mbeidh tú saor ó chomharthaí ar feadh 48 uair an chloig. Ba chóir é seo a dhéanamh ar eagla go bhfuil galar tógálach eile ar nós an fliú ort.

Má rinne tú an tástáil de bhrí gur gartheagmhálaí a bhí ionat, ba chóir duit an chomhairle do gartheagmhálaithe a leanacht.

Daoine in ionad cónaitheach fadtéarmach agus daoine a fuair cóir leighis san ospidéal le haghaidh COVID -19

Ní mór duit féin-aonrú ar feadh tréimhse níos faide má:

  • tá cónaí ort in ionad cúraim cónaitheach fadtéarmach
  • scaoileadh abhaile ón ospidéal tú tar éis cóir leighis a fháil le haghaidh COVID-19 le déanaí

Moltar duit féin-aonrú go dtí:

  • nach mbeidh fiabhras ort le 5 lá
  • go mbeidh 14 lá caite ó tháinig na comharthaí ort

Má tá tú ag féin-aonrú agus daoine eile sa teach leat

Fan amach ó dhaoine eile i do theach an oiread agus is féidir leat. Fan i seomra ina bhfuil fuinneog ar féidir leat í a oscailt.

Má bhíonn ort dul isteach i seomra ina bhfuil daoine eile, fan amach 2 mhéadar uathu. Mura féidir leat é sin a dhéanamh, fan amach 1 méadar ar a laghad ó dhaoine eile agus cuir masc leighis ort. Mura bhfuil masc leighis agat, cabhróidh clúdaigh aghaidhe éadach.

Ná roinn rudaí a úsáideann tú le daoine eile.

I measc na rudaí nár chóir a roinnt tá bia, soithí agus uirlisí cistine, túáillí agus éadaí leapa.

Béilí

Fágadh duine éigin do bhia ar thráidire lasmuigh de dhoras do sheomra leapa, más féidir.

Nuair a bheidh tú réidh, fág gach rud ar an tráidire ag an doras.

Ag ní na soithí

Ba chóir na soithí a bhailiú agus iad a chur san niteoir soithí agus na lámha a ní ansin mar is ceart .

Mura bhfuil niteoir soithí agat:

  1. Cuir miotóga rubair ort agus nigh iad in uisce te le gallúnach.
  2. lig dóibh triomú san aer
  3. nigh na miotóga rubair nuair atá siad fós ort
  4. bain díot na miotóga agus nigh do lámha

Nigh do lámha go minic

Nigh do lámha mar is ceart agus go minic le gallúnach agus uisce nó glan iad le cuimilteoir lámha ina bhfuil alcóil.

Clúdaigh do bhéal agus do shrón le ciarsúr páipéir nó do mhuinchille nuair a bhíonn tú ag casacht nó ag sraothartach.

Cuir na ciarsúir pháipéir sa mbruscar agus nigh do chuid lámha.

Ag úsáid an seomra folctha

Úsáid leithreas nach n-úsáideann éinne eile sa teach, más féidir.

Mura bhfuil do leithreas ná seomra folctha féin agat, glan do lámha

  • sula dtéann tú isteach,
  • tar éis an leithreas a úsáid
  • sula bhfágann tú an seomra.

Glan gach dromhcla a leagann tú lámh orthu tar éis folcadh nó cith. Ná roinn do thuáillí le haon duine eile.

Mura bhfuil tú féin in ann aige seo, is féidir le duine éigin eile é seo a dhéanamh duit.

Do chosaint féin nuair a bhíonn tú ag glanadh

Nuair a bhíonn tú ag glanadh seomra nó aon áit, ba chóir duitse nó an duine atá ag glanadh:

  • miotóga rubair a chaitheamh, más féidir
  • na miotóga a ní agus a thriomú nuair atá siad á gcaitheamh gach uair a úsáidtear iad
  • a lámha a ní go maith le gallúnach agus uisce tar éis dóibh na miotóga a bhaint díobh

Nigh na héadaí glantacháin ag cúrsa nite te san inneal níocháin tar éis iad a úsáid. Cuir miotóga agus glantóirí aon uaire i mála dramhaíola plaisteach tar éis iad a úsáid.

Glan do theach le díghalráin nó le glantach

Is féidir le go leor de na táirgí glantacha agus díghalráin a dhíoltar sna hollmhargaí an coróinvíreas ar dhromhchlaí a mharú.

Bain úsáid as do ghnáththáirgí tí ar nós díghalráin agus tuarthóirí mar go bhfuil siad thar barr chun an víreas a mharú. Lean na treoracha atá ar lipéid an táirgeora agus déan cinnte de gur féidir iad a úsáid ar an dromhchla atá á ghlanadh agat.

Glan gach dromhchla mar is gnáth gach lá le díghalrán, tuarthóir nó ciarsúr tuarthóra.

I measc na ndromchlaí, tá:

  • cuntair
  • barr na mbord
  • múrlán dorais
  • fearais sa seomra folctha
  • na leithris agus lámha na leithris
  • fóin
  • méarchláir
  • taibléid
  • boird cois leapa

Glan cianrialtáin, consól cluichí agus a leithéid go maith sula n-úsáideann éinne eile sa teach iad. Glan iad láithreach má dhéanann tú casacht nó sraothartach orthu.

Níochán

Cuir an t-éadach salach i mála plaisteach. Abair le duine éigin iad a bhailiú ag doras do sheomra leapa. Ba cheart dóibh miotóga rubair a chaitheamh, más féidir.

Ba chóir dóibh:

  • na héadaí a choinneáil amach uathu
  • na héadaí a ní ag an teocht is airde a oireann an t-éadach, le glantach níocháin
  • gach dromhcla agus an áit thart ar an meaisín níocháin a ghlanadh
  • na miotóga rubair a ghlanadh agus iad fós orthu
  • a lámha a ghlanadh go maith le gallúnach agus uisce sula mbaineann siad na miotóga díobh nó tar éis a bheith ag plé le héadaí salacha.

Triomaigh na héadaí i dtriomadóir ague le hiarann atá socruithe ag teocht ard nó le hiarann gaile.

Ná tabhair na héadaí chuig ionad niocháin.

Bruscar

Cuir gach bruscar pearsanta, ciarsúir, mascanna agus ábhar glantacháin i mála bruscair plaisteach. Ceangail an mála nuair a bheidh sé beagnach lán. Cuir an mála isteach i mála eile agus ceangail an mála sin.

Fág an mála in áit shábháilte. Ba chóir an mála a fhágáil ansin ar feadh 3 lá sula mbaileofar é.

Cuir aon bhruscar eile amach faoi mar a dhéanann tú de ghnáth.

Clúdaigh aghaidhe agus masc leighis

D’fhéadfadh sé go mbeadh ort a bheith in aon seomra le duine eile. Más amhlaidh an cás, ba chóir duit masc leighis a chaitheamh. Ba chóir duit é a chur ort agus a bhaint díot sa seomra ina bhfuil tú ag fanacht asat féin.

Ba chóir don duine eile masc leighis a chaitheamh freisin an fhad is a bhfuil sé/sí sa seomra céanna leat.

Mura bhfuil masc leighis agat, cabhraíonn clúdach aghaidhe éadach.

Ag coinneáil do mhisneach le linn féin-aonraithe

Gach lá, éirigh agus bog timpeall an oiread agus is féidir. Má tá gairdín nó cúlchlós nó balcóin agat, téigh amach agus faigh aer úr.

Fan amach níos mó ná 2 mhéadar ó dhaoine eile. Mura féidir leat fanacht amach 2 mh. fan 1m amach uathu agus cuir masc leighis ort.

Ól neart uisce agus ná hól alcól mura bhfuil tú ag aireachtáil go maith.

Coinnigh i dteagmháil le daoine eile ar an bhfón. Abair le duine sa gclann, cara nó comharsa glaoch a chur ort cúpla uair sa lá ar an bhfón. Inis dóibh conas a airíonn tú.

Is féidir le daoine aosta glaoch a chur ar an eagraíocht charthanachta Alone ag 0818 222 024 ó Luan go Domhnach, 8rn go 8 in.

Is féidir le féin-aonrú a bheith leadránach nó brú a chur ort. D’fhéadfadh sé dul i bhfeidhm ar do ghiúmar agus do mhothúcháin, B’fhéidir go mbeifeá in isle brí, buartha nó nach mbeifeá in ann codladh go maith.

Má tá tú i do chónaí i d’aonar

Tá Údaráis Áitiúla agus eagraíochtaí eile timpeall na tíre ag comhordú tacaíochtaí pobail do dhaoine leochaileacha sa phobal

Tá na tacaíochtaí seo ann chun cabhrú le:

  • bailiú agus dáileadh bia, earraí riachtanacha tí eile, breosla, agus cógais
  • aonrú sóisialta
  • riachtanais leighis nó cúram sláinte eile

Ag tabhairt aire do dhuine atá ag féin-aonrú

B’fhéidir nach mbeidh se indéanta do roinnt daoine a bhfuil coróinvíreas orthu féin-aonrú a dhéanamh. Mar shampla, páiste óg nó duine a bhfuil cúram de dhíth air/uirthi.

Má tá tú ag tabhairt aire do dhuine a bhfuil coróinvíreas air tá an bhaol ann go bhféadfá a bheith ionfhabhtaithe freisin. Ba cheart duit srian a chur ar do ghluaiseachtaí le linn an 10 lá aonraithe agus leanúint de do ghluaiseachtai a shrianadh ar feadh 7 lá tar éis deireadh a bheith ag féin-aonrú do pháiste nó duine a bhfuil tú ag tabhairt aire dó/di.

Ba chóir freisin:

  • do lámha a ní i gceart aon uair a bhíonn teagmháil agat leis an duine
  • má tá clúdach aghaidhe agat, ba chóir duit é a chaitheamh nuair a bhíonn tú in aon seomra leis an duine atá ag féin-aonrú
  • úsáid ciarsúr glan chun seile a ghlanadh óna aghaidh, ansin cuir an ciarsúr sa bhruscar agus nigh do lámha
  • an duine a chur isteach ina aonar i seomra atá aeraithe go maith
  • srian a chur ar ghluaiseachtaí an duine sin sa teach
  • a leithreas féin a thabhairt don duine más féidir
  • srian a chur le líon na gcúramóirí
  • an duine a choinneáil amach ó dhaoine aosta,ó dhaoine le tinnis fhadthéarmacha agus ó mhná torracha

Ba chóir do dhuine amháin a bhfuil a shláinte go maith aire a thabhairt don duine atá ag féin-aonrú más féidir.

Sin duine nach bhfuil i mbaol mór ón víreas, agus ní

  • duine le tinneas fadthéarmach
  • duine le córas imdhíonta lag
  • duine os cionn 70

Rinneadh an t-athbhreithniú deireanach ar an leathanach: 30/07/2020
Déanfar an chéad athbhreithniú eile: 30/07/2023