Skip to main content

We use strictly necessary cookies to make our site work. We would also like to set optional cookies (analytical, functional and YouTube) to enhance and improve our service. You can opt-out of these cookies. By clicking “Accept All Cookies” you can agree to the use of all cookies.

Cookies Statement and Privacy Statement

COVID-19 (coronavirus): restrictions are in place nationwide. Get advice to stop the spread 

Bás duine agus an brón a leanann le linn ráig an choróinvíris

Uasdátaithe: 21 Meán Fómhair 2020

Caithfimid cloí leis an scaradh sóisialta agus bearta eile de bharr ráig an choróinvíris (Covid-19) Caithfear rudaí a dhéanamh ar bhealach difriúil anois nuair a fhaigheann duine a bhaineann linn bás.

Tá líne tacaíochta faoi rún ar fáil ó Fhorais Ospíse na hÉireann agus FSS.

Tá seirbhís saorghlao 1800 80 70 77 ar fáil ón Luan go hAoine ó10r.n. go 1i.n. Cuirfear tacaíocht mhothúchánach ar fáil mar aon le h-eolas maidir le hábhair phraiticiúla a d’fhéadfadh a bheith cabhrach.

Má theastaíonn tuilleadh tacaíochta uait, bain úsáide as ceann de na seirbhísí tacaíochta mheabhairshláinte ar an bhfón nó ar líne atá ar fáil duit.

Má tá do bhrón ag éirí ró-mhór, nó má tá deacrachtaí codladh agat, labhair le do dhochtúir teaghlaigh.

Labhair le do dhochtúir teaghlaigh, má tá tú go mór faoi bhuairt, nó má tá deacrachtaí codlata agat.

Tórramh/Sochraid

Ní féidir linn am a chaitheamh lena chéile i ngrúpaí le linn na ráige. Ciallaíonn sé seo nach féidir linn tórramh/sochraid mhór a bheith againn.

Is féidir le 25 duine freastail ar shochraidí ag an tráth seo i ngach contae. Tá tuilleadh eolais faoi na srianta atá i bhfeidhm sa Stát ag gov.ie

Ní féidir ach uasmhéid 50 caointeoir a bheith ag freastal ar shochraid le linn an tréimhse seo. Tá srianta breise i bhfeidhm do Bhaile Átha Cliath faoi láthair áit nach féidir ach 25 caointeoir a bheith ag freastal ar shochraid.

Caithfidh na daoine atá ar an tsochraid na treoirlínte um scaradh sóisialta a leanúint freisin. Ciallaíonn sé seo go gcaithfidh daoine fanacht dhá mhéadar (6.5 troigh) óna chéile.

Níor chóir dul ag sochraid má tá tú ag féin-aonrú nó más gá duit srian a chur ar do chuid gluaiseachtaí.

Goilleann bás ar gach teaghlach. Tá a fhios againn go ndéanann na socruithe seo cúrsaí níos deacra fós ach táthar ag iarraidh gach duine a chosaint. Beidh a fhios ag an stiúrthóir sochraide agus do shagart, ministéir agus’rl céard a ba chóir a dhéanamh.

Tuilleadh eolais faoi shochraidí agus clárú báis le linn ráig an choróinvíris: www.citizensinformation.ie agus www.gov.ie

Le comhairle a fháil faoi shochraidí le linn COVID-19 féach ar shuíomh gréasáin Faisnéis do Shaoránaigh

Léigh treoir phraiticiúil do ghaolta an duine mhairbh le linn ráig an COVID-19 ar GOV.ie.

Comhairle do dhaoine atá faoi bhrón ag an am seo

Goilleann bás duine atá gar dúinn orainn ar fad. D’fhéadfadh sé cur isteach ar do mheabhair shláinte.

Níl aon bhealach ceart nó contráilte ann le déileáil leis an mbás. D’fhéadfadh sé go mothódh tú go leor mothúcháin dhifriúla.

Scaoil le do chuid mothúchán agus láimhseáil iad ar bhealach is oiriúnaí duit féin. Seo páirt den bhealach a ndéileálann muid leis an mbás.

Fan i dteagmháil le daoine eile

Ní féidir linn a bheith lena chéile i ngrúpaí ag an am seo. Mar gheall air seo b’fhéidir nach mbeadh tú in ann buaileadh le daoine atá ag iarraidh comhbhrón a dhéanamh leat.

Cé go bhféadfá a bheith scartha go fisiciúil ó do ghnáth-ghréasán tacaíochta, ná gearr tú féin amach uathu. Lig do dhaoine a gcomhbhrón a chur in iúl agus lig dóibh tacú leat ar bhealaí éagsúla.

D’fhéadfadh glaonna teileafóin, téacsanna, ríomhphoist agus teachtaireachtaí tacaíochta ar na meáin shóisialta, ó na daoine is gaire duit, sólás éigin a thabhairt duit. Déan teagmháil leo agus déan cinnte teagmháil a dhéanamh le duine éigin gach lá.

Freagair a gcuid glaonna agus freagair a dteachtaireachtaí. Fan i dteagmháil leis na daoine a bhfuil cion acu ort, ach má bhíonn na teachtaireachtaí tacaíochta iomarcach duit, ní gá iad a fhreagairt. Cé go bhfuil sé tábhachtach fanacht i dteagmháil, ná déan é sin go dtí go mbeidh tú réidh.

Ith bia folláin

Déan iarracht gan faillí a dhéanamh ar na rudaí atá riachtanach. Fiú mura bhfuil do ghoile go maith, déan iarracht bia folláin a ithe agus neart uisce a ól. Cabhróidh sé seo leat coinneáil go maith go fisiciúil agus tú faoi bhrón.

Déan na gnáthrudaí laethúla

D’fhéadfadh sé cuidiú leat gnáthnósanna a choinneáil. Déan iarracht na rudaí a dhéanann tú gach lá de ghnáth, a dhéanamh an oiread agus is féidir leat. Tá sé tábhachtach go ndéanfá na nithe seo ag na hamanna céanna, béile a ithe, éirí agus dul a chodladh agus ‘rl.

Téigh amach sa ghairdín nó ar do bhalcóin le haer úr a fháil, más féidir leat.

Mair ó lá go lá

B’fhéidir go n-aireofá ceart go leor laethanta áirithe agus nach mbeadh an brón chomh dona agus a bheadh laethanta eile – is gnáth rud é sin. Is féidir le roinnt daoine aireachtáil ciontach nuair a tharlaíonn sé seo, ach níl aon ghá leis sin.

Déan iarracht a bheith go deas leat féin agus do mhothúcháin a thuiscint, ó lá go lá. Tarlaíonn sé seo go nádúrtha nuair a bhíonn duine faoi bhrón de bharr báis.

Ag tabhairt aire do pháistí atá faoi bhrón

Má tá páistí i do theaghlach faoi bhrón, coinnigh súil orthu . Freagair a gcuid ceisteanna go macánta. Bíonn páistí in ann scéal brónach a láimhseáil níos fearr nuair a insítear an fhírinne dóibh.

D’fhéadfadh leanaí a bheith brónach nóiméid amháin agus a bheith sásta an chéad nóiméid eile . Lig dóibh a gcúrsa féin a leanacht. Níl aon bhealach ceart nó contráilte ann lena mbrón a thaispeáint. Déan iarracht eolas ionraic, a oireann dá n-aois, a thabhairt faoin mbás.

Lig do na páistí tú a threorú. Lig dá gceisteanna an comhrá a threorú. Ná bíodh imní ort mura féidir leat gach ceist a chuireann siad a fhreagairt. Abair leo go bhfaighidh tú an t-eolas dóibh agus déan iarracht an comhrá a thosú arís nuair atá na freagraí agat.

Má cheapann tú go bhfuil sé tráthúil, tosaigh ag caint faoin duine a fuair bás agus a gcuimhní cinn ar an duine sin.

Léigh tuilleadh faoi chabhrú le páistí déileáil leis an mbás

Cuir teorainn leis an nuacht agus leis na meáin shóisialta

Déan iarracht srian a chur ar an méid nuachta agus meáin shóisialta a mbreathnaíonn tú orthu. Nuair a bhíonn tú faoi bhrón, d’fhéadfadh an nuacht cur isteach ort agus tuilleadh bróin a chur ort féin nó ar do theaghlach.

Bealaí chun cabhrú le daoine eile atá faoi bhrón

Chun cuidiú le cara nó duine muinteartha leat atá faoi bhrón, smaoinigh ar conas is féidir leat do chomhbhrón a dhéanamh leo ag an am seo. Tá bealaí eile ann ar féidir leat sólás a thabhairt dóibh mura bhfuil tú ina gcuideachta.

D'fhéadfá:

  • téacs nó glaoch a chur - fiafraigh do do chara cén chaoi a bhfuil siad, fiafraigh díobh céard iad na rudaí a d’fhéadfadh cabhrú leo agus éist go cúramach leo
  • fág bia nó bronntanas ag an doras mar chomhartha sóláis
  • tairg cúnamh praiticiúil, siopadóireacht mar shampla
  • tairg cúnamh leis an teicneolaíocht, mar shampla glaonna físe, WhatsApp nó bealaí eile le coinneáil i dteagmháil
  • déan comhbhrón ar líne ar RIP.ie nó a leithéid
  • roinn grianghraif
  • scríobh cárta

Cibé bealach a roghnaíonn tú do chomhbhrón a chur in iúl, déan cinnte dul i dteagmháil leo. Bíodh a fhios acu go bhfuil tú ar fáil ní amháin sa ghearrthéarma ach sna seachtainí agus míonna amach romhainn.

Cuimhnigh go mb’fhéidir nach mbeadh an duine i gcónaí ag iarraidh labhairt leat. Tá sé sin ceart go leor freisin - tá sé tábhachtach spás a thabhairt dóibh. Tá sé tábhachtach freisin go mbeadh a fhios acu go bhfuil tú ann an uair is mó a theastaíonn tú uathu.

Ábhair Ghaolmhara

Loss and bereavement

Care and Inform - Irish Hospice Foundation

Grieving in exceptional circumstances - Irish Hospice Foundation

Mental health and coronavirus - What’s Your Grief

Irish Childhood Bereavement Network

Coronavirus: grieving and isolation – Cruse Bereavement Care

An dteastaíonn uait labhairt le duine éigin anois láithreach?

Glaoigh saor in aisce ar na Samáraigh 116 123

Rinneadh an t-athbhreithniú deireanach ar an leathanach: 26/06/2020
Déanfar an chéad athbhreithniú eile: 26/06/2023