Skip to main content

We use strictly necessary cookies to make our site work. We would also like to set optional cookies (analytical, functional and YouTube) to enhance and improve our service. You can opt-out of these cookies. By clicking “Accept All Cookies” you can agree to the use of all cookies.

Cookies Statement and Privacy Statement

COVID-19 (coronavirus): restrictions are in place nationwide. Get advice to stop the spread 

Ag ithe bia folláin

Má itheann tú réimse leathan de bhia folláin gheobhaidh tú an fuinneamh agus na cothaithigh atá ag teastáil le bheith sláintiúil.

Pleanáil agus ullmhú

Seo a leanas comhairle maidir le bia sláintiúil a ithe:

  • Pleanáil do bhéilí roimh ré - cuideoidh sé seo leat bianna éagsúla agus cothaitheach a ithe.
  • Sábhálfaidh tú airgead freisin agus ní bheith tú ag braith chomh mór ar bhia saoráideach nó ar bhia atá próiseáilte.
  • Réitigh do bhéilí ag baint úsáide as comhábhair úra den chuid is mó agus roghnaigh torthaí, sailéid agus glasraí mar shneaiceanna.
  • Úsáid modhanna cócaireachta níos sláintiúla cosúil le griolladh nó galú seachas a bheith ag friochadh nó ag róstadh le hola nó saill.
  • Úsáid Pirimid an Bhia mar threoir don mhéid chuireann tú ar do phláta.
  • Suigh ag an mbord agus bain sult as do bhéilí.
  • Déan iarracht gan a bheith ag ithe os comhair na teilifíse nó ríomhaire.

Déan Roghanna Sláintiúla

Úsáid Pirimid an Bhia mar threoir maidir leis na cineálacha agus an méid bia a theastaíonn uait gach lá.

Food pyramid
Food pyramid

Ith neart glasraí, sailéid agus torthaí - suas le leath de do phláta nó do bhabhla ag gach béile. Roghnaigh bia ar dhathanna éagsúla.

Léigh treoir agus moltaí i dtaobh glasraí, sailéad agus torthaí (PDF, 2.29 MB, leathanach amháin).

Roghnaigh aráin caiscín agus lánghráin, gránaigh, pasta agus rís dhonn. Bí ar an eolas faoin difríocht i gcalraí - tá níos mó calraí i gcineálacha éagsúla thar a chéile.

Léigh treoir le moltaí i dtaobh gránach agus arán lánghráin, prátaí, pasta agus rís (PDF, 2.14 MB, leathanach amháin)

Roghnaigh bainne, iógart nó cáis atá ar bheagán saille. Roghnaigh bainne agus iógart níos minice ná cáis. Léigh tuilleadh faoi sin anseo:

Léigh treoir le moltaí i dtaobh bainne, iógart agus cáis (PDF, 1.88 MB, leathanach amháin).

Ith beagán díobh seo a leanas dhá uair sa lá: éineoil, iasc, uibheacha, cnónna, pónairí nó feoil. Roghnaigh iasc faoi dhó sa tseachtain - is fearr iasc olúil.

Léigh treoir le moltaí i dtaobh feoil, éineoil, éisc, uibheacha, pónairí agus cnónna (PDF, 1.89 MB, leathanach amháin).

Gearr siar ar na sceallóga agus bia gasta an oiread agus is féidir. Tá a lán saille, salann agus calraí iontu.

Ná hith iad seo a leanas gach lá:

  • Deochanna atá lán siúcra
  • Brioscaí, cácaí, milseoga, seacláid, milseáin.
  • Feoil shaillte phróiseáilte cosúil le hispíní, bagún agus liamhás.
  • Sneaiceanna goirt ar nós criospaí.

Léigh treoir le moltaí i dtaobh bia agus deoch a bhfuil go leor saille, siúcra agus salainn iontu (PDF, 1.85 MB, leathanach amháin).

Cé mhéad bia a theastaíonn uait

Bain úsáid as Pirimid an Bhia mar threoir do na cineálacha agus an méid bia a theastaíonn uait gach lá. Braitheann an méid bia is gá duit a ithe ar d’aois agus do leibhéal gníomhaíochta.

Foghlaim faoin méid a moltar a bheith ar do phláta (PDF, 828 KB, leathanach amháin).

Bia folláin

Féach conas a d’úsáid na daoine seo Pirimid an Bhia mar threoir le tuiscint a fháil ar bhia folláin.

Jakub, buachaill gníomhach atá 5 bliana d’aois; taitníonn sé leis a bheith ag imirt taobh amuigh lena chairde (PDF, 781 KB, leathanach amháin).

Niamh atá 10 mbliana d’aois agus an-ghníomhach; imríonn sí CLG agus is breá léi damhsa (PDF, 955 KB, leathanach amháin).

Matthew, mac léinn 21 bliain d’aois atá ina chónaí as baile (PDF, 1.15 MB, leathanach amháin).

Siobhán, 30 bliain d’aois atá ag cothú a leanbh 6 mhí d’aois leis an gcíoch (PDF, 916 KB, leathanach amháin).

Michael, oibrí oifige 52 bliain d’aois atá róthrom (PDF, 947 KB, leathanach amháin).

Tom, 67 bliain d’aois agus a d’imigh ar scor le déanaí (PDF, 1.02 MB, leathanach amháin).

Mary bean ghníomhach 70 bliain d’aois a thugann aire dá beirt gharpháistí óga (PDF, 915 KB, leathanach amháin).

Bia folláin ar feadh do shaoil

Reáchtáiltear bunchúrsaí cócaireachta sé seachtainí faoi chothú agus faoi chothaithe ar fud na tíre. Faigh amach an bhfuil rang cothaithe agus cócaireachta ar siúl i do cheantar.

Léigh an leabhar oideas ‘101 Square Meals’ le smaointe a fháil faoi bhéilí simplí agus blasta, ag baint úsáide as comhábhair choitianta (PDF, 12 MB, 151 leathanach).

Rinneadh an t-athbhreithniú deireanach ar an leathanach: 26/06/2020
Déanfar an chéad athbhreithniú eile: 26/06/2023